Style i role kierownicze polskich szefów cz.2

Niemal pięciuset polskich szefów wypełniło na naszych szkoleniach biznesowych kwestionariusz „Mapa Stylów i Ról Kierowniczych”. To 80 pytań behawioralnych (opisują preferowane zachowania), które badały styl kierowania podwładnymi, metodę podejmowania decyzji, a także preferencję dla wybranych rodzajów zadań menedżerskich.

W wyniki badania powstała klasyfikacja pięciu najczęściej przyjmowanych ról kierowniczych i pięciu najpopularniejszych stylów zarządzania.

Rolami (menedżer, lider, coach, strateg, partner dla rynku) zajmowaliśmy się w poprzednim artykule. W tym skupmy się na pięciu zidentyfikowanych najpopularniejszych stylach zarządzania. Zdecydowaną większość badanych menedżerów można opisać jednym lub dwoma (bo prawie nikt nie jest czarno biały) z poniższych określeń:

  • Strażak gaszący pożary i robiący wszystko na raz
  • Demokrata, zwolennik kolegialnego decydowania
  • Biurokrata dbający o zasady, regulamin i porządek
  • Autokrata samodzielnie decydujący i zarządzający
  • Zwolennik partycypacji i delegowania uprawnień

Każdy z badanych został oceniony pod kątem preferencji dla danego stylu, na skali od zera do osiem. Zero oznacza, iż dana osoba w ogólnie zarządza w danym sposób (danym stylem). Osiem – że zarządza niemal wyłącznie w ten sposób. Poniższe wykresy prezentują średnie wyniki dla każdego ze stylów – w podziale na kobiet i mężczyzn oraz szczeble zarządzania.

To, iż dominującym stylem, jest „zwolennik partycypacji” – to dobrze, bo to najbardziej pozytywy styl. Niepokoi jednak bardzo wysoki wynik drugiego stylu: „strażak”. To styl menedżera chaotycznego, zwykle słabo zorganizowanego, realizującego zadania na ostatnią chwilę. Nie sprzyja stabilnej długofalowej działalności, choć świetnie sprawdza się gdy trzeba pracować operacyjnie i pod presją czasu.

Małe firmy częściej zarządzanie są „po strażacku”, duże – częściej partycypacyjnie. Im wyżej zajmowane stanowisko w strukturze organizacyjnej tym rzadziej menedżer jest strażakiem i demokratą, a częściej zwolennikiem partycypacji.

Charakterystyka zidentyfikowanych stylów:Strażak
Strażak nienawidzi planowania. Nie chce pracować w uporządkowany, systematyczny sposób, woli raczej reagować na bieżące sytuacje, które go otaczają. Wykonuje wiele rzeczy na raz – często na ostatnią chwilę. Przez to ciągle nie ma czasu na spojrzenie długoterminowe, z dystansu. Czasem wynika to z faktu, że „jest w gorącej wodzie kąpany” – każda zmiana w jego otoczeniu wywołuje w nim burzliwą i natychmiastową reakcję. Wówczas plany idą w kąt, a on włącza „ręczne sterowanie” i osobiście podejmuje działania będące konsekwencją tej zmiany (naprawia problem, lub szybko wykorzystuje pozytywną zmianę – by nie stracić chwilowej szansy).
Strażak jest zwykle trudnym szefem. Podwładni wiedzą, że może co chwilę zmieniać plany, wprowadzając chaos i wyrzucając do kosza efekty wcześniejszej pracy. Lubi też szybko podejmować wszystkie decyzje, więc nie ma czasu na skonsultowanie ich z zespołem. To powoduje u wielu osób frustrację.
Jednak strażak ma też swoje silne strony. Potrafi pracować pod presją krótkich terminów i wysokiego stresu. Nadaje się więc do opanowywania krótkotrwałych sytuacji kryzysowych. Poradzi sobie też lepiej od wielu innych w otoczeniu bardzo zmiennym i nieprzewidywalnym. Wreszcie, jako człowiek akcji, często będzie sprawny w działaniach „w terenie”, gdy trzeba skoordynować w biegu wiele spraw. Zwykle lepiej sobie radzi na niższych, operacyjnych szczeblach zarządzania. By awansować, musiałby nauczyć się planowania, delegowania i pracy w uporządkowany sposób.

Demokrata
To przedstawiciel skandynawskiego stylu zarządzania. Nie wywyższa się ponad zespół, nie chce podejmować decyzji jednoosobowo, uważa że większość ma rację. Zanim podejmie decyzje, poprosi zespół o opinie, a problem podda otwartej dyskusji. Potem podejmie taką decyzję, jaką zaopiniuje większość.
Taki szef jest zwykle lubiany, uznawany za osobę sympatyczną i uczciwą. Jednak jego miękkie zarządzanie nieraz oznacza, że trudniejsi podwładni „wejdą mu na głowę”. Jeśli na to pozwoli – bo zabraknie mu odwagi podjęcia niepopularnych decyzji – z czasem utraci szacunek. Może też wykreować postawy roszczeniowe: skoro oddał ludziom palec, oni mogą zacząć sięgać po całą rękę.
Demokrata może być dobrym mediatorem i pacyfikatorem konfliktów. Będzie też potrafił znaleźć porozumienie pomiędzy różnymi szczeblami zarządzania. Często uchwyci też równowagę pomiędzy interesami pracowników i pracodawcy.
Jego styl kierowania ma zwykle dwie wady. Pierwsza: szybkość podejmowania decyzji. Skoro pozwala na otwartą dyskusję (nie przedstawia grupie decyzji do konsultacji, lecz prosi grupę by sama ją wymyśliła), ta może ciągnąć się godzinami. I druga: jego decyzje nie muszą być najlepszej jakości. Większość nie zawsze ma rację, a kompromis bywa nijaki. Szczególnie, jeśli trzeba będzie podjąć decyzję, która jest niewygodna dla załogi. Wówczas większość wybierze interes swój, czyli pracowników. A on – jako menedżer i przedstawiciel interesu pracodawcy – nie osiągnie postawionego przed nim celu.

Biurokrata
Porządek i zgodność z zasadami – to kluczowe priorytety dla menedżera preferującego biurokratyczny styl zarządzania. Taki kierownik działa w sposób przewidywalny, stabilny, i usystematyzowany. Jego podwładni zawsze wiedza, czego od niego oczekiwać. Mają poczucie bezpieczeństwa, dowiadują się o planach z odpowiednim wyprzedzeniem. Decyzje, zasady postępowania, plany i raporty są sporządzane w formie pisemnej – co gwarantuje, że nie umkną pamięci.
Zaletą takiego kierownika jest wprowadzenie ładu, precyzyjnych zasad, a także łatwość zastąpienia go np. w czasie urlopu (bo zastępca ma uporządkowaną dokumentację, jasny plan działań i wszystkie ważne informacje na piśmie). Jednak ten styl ma też wady. Pierwszą i chyba najważniejszą jest nieelastyczność. Biurokrata lubi mieć wszystko zaplanowane i uporządkowane. Jeśli przytrafi mu się zaskakująca zmiana, potrzebuje czasu, by się do niej przygotować. Zanim więc zacznie działać, może być już za późno.
Drugą jego wadą może być przesadne rozbudowywanie raportów i regulaminów. W przypadku raportów – ich wypełnianie zajmie przesadnie dużo czasu. Zaś rozbudowane regulaminy mogą zabijać elastyczność, kreatywność i inicjatywę.Taki menedżer sprawdza się w działach wymagających porządku, przestrzegania zasad i przewidywalności: kontrola jakości, finansowy, prawny, itp. Trudno mu będzie odnaleźć się w marketingu czy sprzedaży, a także w zarządzaniu kryzysowym.

Autokrata
Autokrata to zwolennik rządów silnej ręki i jednoosobowego decydowania. Szybko i zdecydowanie podejmuje decyzje, a następnie zleca ich wdrożenie. Nie pozostawia podwładnym wątpliwości, jak powinni funkcjonować. Sprawdza się więc tam, gdzie decyzje muszą zapadać błyskawicznie, a potem być sprawnie wdrażane. Jest też skuteczny, gdy podwładni nie wykazują żadnej inicjatywy i przejmują rolę biernych wykonawców.
Jednak styl autokratyczny ma więcej wad niż zalet. Po pierwsze, jednoosobowo można kierować małą firma. Gdy biznes się rozrasta, a autokrata nadal o wszystkim decyduje sam, staje się hamulcem. Decyzji do podejmowania jest coraz więcej, a jemu nie przybywa czasu. Pojawia się więc zator decyzyjny i w efekcie firma działa coraz wolniej. Staje się nieelastyczna. Dodatkowo, menedżer który poświęca czas podejmowaniu decyzji operacyjnych, nie ma czasu na planowanie rozwoju.
Drugą wadą autokraty jest trudność w motywowaniu: ludzie zwykle nie lubią być przez całe życie podwładnymi dowódcy wojskowego i biernymi wykonawcami czyichś pomysłu. Nie widząc szans na rozwój, odchodzą – zwykle ci najlepsi.
Wreszcie, autokrata nie pozwala innym wnosić swoich pomysłów i przez to poprawiać jakości decyzji. Często wybiera drogę błędną, ale jego własną. Jeśli popełni większą liczbę pomyłek, może zabić swoją firmę.

Zwolennik partycypacji i delegowania
To zdecydowanie najlepszy ze wszystkich stylów kierowania. Menedżer, który go reprezentuje, osiąga zdrowy balans między zdecydowanym zarządzaniem a motywującą i tworzącą dobry klimat demokracją. Z jednej strony – w odróżnieniu od demokraty – sam podejmuje kluczowe decyzje, nie oddaje ich woli większości. Ale z drugiej strony – w odróżnieniu od autokraty – decyzje te konsultuje z zespołem i modyfikuje w oparciu o opinie podwładnych. Jego ludzie wiedzą więc, że mają wpływ na strategię i mogą wnosić pomysły, ale zdają też sobie sprawę, kto ma ostateczne zdanie.
Zwolennik partycypacji chętnie dzieli się swoją władzą – delegując część uprawnień podwładnym. Wykorzystuje to, by motywować ludzi, ale też oddać część prostszych zadań i skupić swoją uwagę na kluczowych problemach.
Taka osoba nie zawsze jest lubiana – szczególnie, gdy podejmie niepopularne działania. Zwykle jest jednak szanowana za to, że konsultuje się z zespołem i słucha jego opinii. Jeśli taki menedżer działa w sposób uczciwy i uzasadnia swoje wybory, ludzie potrafią też docenić jego zdecydowanie.
Jednocześnie, ponieważ menedżer ten nie akceptuje decyzji większości które uważa za mylne, nie prowadzi też długich dyskusji, jest ceniony za szybkość i skuteczne działanie.

Polecamy

Szkolenia Zarządzanie zmianą

Szkolenia Prowadzenie Prezentacji

 

Kontakt

By otrzymać niezobowiązującą, wstępną ofertę szkolenia, napisz na kontakt@symulacje.edu.pl
albo wpisz swój e-mail lub telefon.


  1. Rob on 31 lipca 2017 at 21:21 napisał:

    Fajny test. Czy na szkoleniach prowadza Państwo takie testy dla szefów? Czy to jest komputerowe czy papierowe? Jak szefowie do tego podchodzą – nie boją się że straca anonimowość?

    • Dorota Owczarska on 7 sierpnia 2017 at 23:52 napisał:

      Tak, wykonujemy różnego typu testy również na szkoleniach. Uczestnicy dostają test do wypełnienia w wersji papierowej. Po jego wypełnieniu nie pokazują go na forum. Sami obliczają swoje wyniki. Jako trenerzy tylko omawiamy ogólne zasady, tendencje, oraz instruujemy jak czytać test, ale indywidualne wyniki analizuje sam uczestnik. Nikt tych wyników od uczestników nie zabiera – są one dla nich. Wbrew pozorom bardzo często sami uczestnicy podczas analizowania testu wymieniają się informacjami i wynikami miedzy sobą chcąc się porównać i czegoś więcej o sobie dowiedzieć. Dodatkowo, jeżeli po takim teście uczestnik potrzebuje więcej informacji zawsze może podejść na przerwie do trenera i poprosić go o więcej szczegółów.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>